Α. Το όνομα:

α. Η λέξη Υμηττός προέρχεται από το θύμος (κοιν. θυμάρι ) που έγινε σιγά - σιγά θυμέτ - Υμέτ - Υμηττός. Οι αρχαίοι (Θεόφραστος ) ονόμασαν θύμους, τα φρύγανα που αφθονούσαν στον Υμηττό, και που με το δυνατό άρωμά τους έκαναν τις μέλισσες να στροβιλίζουν σαν μεθυσμένες (από το θυμός = διάθεση της ψυχής ). Από αυτό το φαινόμενο της "τρέλας" των μελισσών ονομάστηκε και το βουνό Τρελός. Για την εξήγηση όμως αυτή, καθώς και για την ταύτιση των δύο ονομασιών του βουνού, δε γίνεται πουθενά μνεία στ’ αρχαία κείμενα.

β. Οι παλαιοί κάτοικοι της Ν. Ιταλίας (Μεγάλη Ελλάδα ) πρόφεραν τη λέξη Υμηττός Υματτός που από παραφθορά έγινε Μάττος. Αργότερα οι Φράγκοι των Αθηνών ερμήνευσαν τον Υμηττό - Μάττο στους ντόπιους, σαν τρελό.

γ. Ο Υμηττός μεταφράστηκε στα χρόνια της ΦραγκοκρατίαςΜόντε Ιμέττο και από παραφθορά λεγόταν Μόντε Μάττο που κατά σύμπτωση σημαίνει Τρελό βουνό, ονομασία που διατηρήθηκε. Το πιθανότερο είναι ότι δεν έγινε καμιά παραφθορά της λέξης αλλά η ονομασία Τρελός προϋπήρχε, γι αυτό και οι Φράγκοι τον είπαν και με τα δύο ονόματά του, δηλαδή Monte Imetto και Monte Matto.

δ. Μια εύκολη και πολύ διαδεδομένη εξήγηση είναι ότι το Τρελός προερχόταν από την ονομασία tres long = πολύ μακρύς, που έδωσαν οι Γάλλοι, γιατί δεν γνώριζαν τη λέξη Υμηττός. Αυτό δεν ευσταθεί καθόλου γιατί η ονομασία προϋπήρχε αιώνες πριν.

ε. Τον Υμηττό τον χρησιμοποιούσαν και από την αρχαιότητα για μετεωρολογικό βαρόμετρο, δηλαδή βλέποντας την κορυφή του πρόβλεπαν τι καιρό θα κάνει, ( Θεόφραστος : "Περί σημείων, υδάτων και πνευμάτων " Γ 43 ) γι αυτό και είχαν τοποθετήσει βωμούς του Ομβρίου Δία και του Προοψίου Απόλλωνα. Επειδή όμως παρά τις προβλέψεις, αρκετές φορές παρουσιάζονταν καιρικές ανωμαλίες, ονόμασαν με τον καιρό το βόρειο Υμηττό Τρελό (το νότιο Υμηττό τον έλεγαν Μαυροβούνι). Μάλλον αυτή είναι η πιο πιθανή εκδοχή.

Ο ονομαστός Τούρκος περιηγητής του 17ου αιώνα Evliya Celebi, που διέσχισε ολόκληρη την Ελλάδα (από το 1667 και μετά), αναφέρει τον Υμηττό μόνο σαν Ντελή Νταγ, δηλαδή Τρελό βουνό.

Σ' ένα τούρκικο ταπί (επίσημος κτηματικός τίτλος ) του 1761 της Μονής Πετράκη, εμφανίζεται ο μισός Υμηττός σαν Ντελή Νταγ (Τρελοβούνι) και ο άλλος μισός σαν Καρά Νταγ (Μαυροβούνι).

Ο επίσκοπος Νανζιανζού Ιγνάτιος το 1772 αναφέρει ότι ο Υμηττός λεγόταν και Τηλεβούνι ή Τρελοβούνι.

Ο Δανιήλ Φιλιππίδης στη "Νεωτερική Γεωγραφία" του το 1791 τον αναφέρει Υμηττό ή Τηλεβούνι. Τον αναφέρει ακόμα και Κεκρόπιο, ονομασία που δεν αναφέρεται όμως πουθενά αλλού ( Κεκρόπιον λεγόταν ο τάφος του Κέκροπα, Κεκροπία ήταν η αρχική ονομασία της πόλης των Αθηνών και Κεκροπίς ήταν μια από τις δέκα φυλές της Αττικής).

Σε ένα σιγίλλιο ( εκκλησιαστικό έγγραφο ) του 1782 που υπογράφει ο Πατριάρχης Νεόφυτος αναφέρεται ο Υμηττός ως Υμήττειον όρος.

Σε ένα έγγραφο του 1793 " Μοιρασιά του Κουρσαλά με λαχνούς " (Κουρσαλάς είναι το σημερινό Κορωπί ) αναφέρεται ο Υμηττός σαν Τρελός και Μαύρο Βουνό.

Κάποια εποχή ονόμαζαν οι ξένοι περιηγητές το Μαυροβούνι, κυρίως την ανατολική του πλευρά, και Λαμπροβούνι (Ο Spom και ο Wheler το 1675, ο Chandler το 1764, ο Hobhouse το 1810 κλπ.) μάλλον από το τότε κοντινό χωριό Λαμπρικά.

Σήμερα έχει επικρατήσει μόνο η αρχαία ονομασία του, Υμηττός, αυτή που αναφέρει και ο Παυσανίας: " όρη δε Αθηναίοις εστί... και Υμηττός, ος φύει νομάς μελίσσαις επιτηδειοτάτας πλην αλαζώνων... ".

Β. Ίδρυση του Δήμου:

Οι πρώτοι Δήμοι που δημιουργήθηκαν αγκαλιάζοντας το σημερινό ιστορικό κέντρο της Αθήνας, υπήρξαν –οι περισσότεροι- το αποτέλεσμα του τεράστιου μεταναστευτικού κύματος προσφύγων που κατέκλυσε την ευρύτερη περιοχή της πρωτεύουσας, μετά τη Μικρασιατική καταστροφή του 1922. Στις παρυφές του βουνού Υμηττός, ξεκίνησαν τη ζωή τους μικρές κοινότητες προσφύγων που σε σύντομο χρονικό διάστημα, δημιούργησαν τους σημερινούς Δήμους, δίνοντας στους δρόμους και τις πλατείες των συνοικιών τους ονόματα από τις μνήμες και τις αναφορές καταγωγής τους.

Οι πρόσφυγες που συγκεντρώθηκαν στις γειτονιές ανάμεσα στις περιοχές του Βύρωνα , Δάφνης και Ηλιούπολης δημιούργησαν το 1928 την Κοινότητα Υμηττού– σε μια απόσταση περίπου 4 χιλιομέτρων από την πλατεία Συντάγματος-, η οποία και παρέμεινε με αυτή τη διοικητική μορφή για 35 περίπου χρόνια. Στις 19 Απριλίου του 1963 με υπουργική απόφαση, ο Υμηττός χαρακτηρίζεται Δήμος, ξεκινώντας μια δεύτερη περίοδο εσωτερικής οργάνωσης και δραστηριότητας.

Από την ίδρυση του και έως σήμερα ο Δήμος Υμηττού, χαρακτηρίστηκε από δύο στοιχεία που τον έχουν κάνει και ευρύτερα γνωστό: την χαμηλή δόμηση και την έντονη πολιτιστική του δράση. Παρότι ένας από τους πιο μικρούς Δήμους της Αθήνας, κατόρθωσε να παραμείνει μια ανθρώπινη πόλη και ταυτόχρονα να προτείνει θεσμούς πολιτιστικής και κοινωνικής δράσης πανελλήνιας ακτινοβολίας, που για πρώτη φορά εγκαινιάστηκαν στα όρια του. ( Ελεύθερο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο, Κέντρα Ανοιχτής Προστασίας Ηλικιωμένων, Φεστιβάλ Λόγου και Τέχνης, Γιορτές στους Δρόμους)

Γ. Ταυτότητα του Δήμου Υμηττού

Δήμαρχος ΖΟΥΠΑΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

Αντιδήμαρχοι:
ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΙΚΗΤΑΚΗΣ -Οικονομικών Υπηρεσιών
ΖΩΗ ΖΟΥΠΑ - Τεχνικών έργων παιδείας και αθλητισμού
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΣ- Πολιτισμού και καθαριότητας

Διεύθυνση ΠΛ. ΗΡΩΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ 1, 17237 ΥΜΗΤΤΟΣ
Τηλέφωνo 213 2037800, 7626488
Fax 210-7623859
Νομαρχία Αθηνών